Լիբանանի հայ համայնքը հայ սփիւռքի բաբախուն սիրտն է․ Լիբանանի Հայոց առաջնորդ՝ Գերաշնորհ տեր Նարեկ Ալեմեզյանի հետ

0 Մեկնաբանություններ
Լիբանանի հայ համայնքը հայ սփիւռքի բաբախուն սիրտն է․ Լիբանանի Հայոց առաջնորդ՝ Գերաշնորհ տեր Նարեկ Ալեմեզյանի հետ

Սրբազան Հայր, Լիբանանի Հայոց Առաջնորդ դառնալու ժամանակ Աստծուց իմաստութիւն խնդրեցիք. մի՞շտ էք իմաստութիւն խնդրում։

-Նախ, պարտք կը զգամ շնորհակալութիւն յայտնելու armdaily.am-ին այս հարցազրոյցին համար։ Յաջողութիւն ձեր աշխատանքներուն։ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետի օրհնութեամբ եւ վաւերացումով առաջնորդական սպասաւորութեանս կոչուելէ ետք, Կիրակի, 2 Սեպտեմբերին, Պէյրութի Ս. Նշան Մայր Եկեղեցւոյ մէջ, լիբանանահայութեան ուղղած առաջին պատգամիս մէջ, Սողոմոն իմաստուն թագաւորին նման դիմեցի Աստուծոյ, ըսելով.

- «Ո՜վ Տէր, ես քու ծառադ եմ. իմ միտքս բաց, որպէսզի քու ժողովուրդդ կառավարեմ, եւ բարին ու չարը զատորոշեմ» (Գ. Թագաւորաց 3.9), որովհետեւ աստուածային իմաստութիւնը զօրութեան աղբիւր է։ Այո՛, միշտ երկնային իմաստութիւն կը խնդրեմ եւ անով զինուած առաքելութեանս կը ձեռնարկեմ՝ յօգուտ հոգեւոր-ազգային խնամքիս յանձնուած հայորդիներուն։ Եղել էք Գարեգին Ա. Սարգիսեան Կաթողիկոսի գաւազանակիրը մէկ տարի (1985–1986), Անթիլիասում. աշխարհիկներիս համար խնդրում եմ կբացատրէք ի՞նչ է նշանակում լինել գաւազանակիր եւ ի՞նչ փորձառութիւն էր դա Ձեզ համար։ Անթիլիասի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Հայրապետութեան Գարեգին Բ. Կաթողիկոս, որ Ս. Էջմիածնի Ամենայն Հայոց Հայրապետութեան Գարեգին Ա. Կաթողիկոսը դարձաւ 1995-ին, Դպրեվանքի մէջ աստուածաբանութեան դասախօսս եղած է։ Երբ 1981-ին աբեղայ ձեռնադրուեցայ եւ միացայ Կիլիկեան Ս. Աթոռի Միաբանութեան, չորս տարի վարեցի Դպրեվանքի հսկիչի եւ ուսուցիչի պաշտօնները, եւ ապա մէկ տարի եղայ Վեհափառ Հայրապետին գաւազանակիրը։ Գաւազանակիրը Նորին Սրբութեան քարտուղարն է, որ Մայրավանքին մէջ եւ Մայրավանքէն դուրս, ուր որ յատկապէս պաշտօնական առիթներով կը գտնուի Վեհափառը, կ՚ընկերանայ Կաթողիկոսին եւ անոր հովուապետական ասան (գաւազանը) բարձր պահելով ցոյց կու տայ հայրապետական բարձրագոյն աստիճանին վեհութիւնն ու իշխանութիւնը։ Ամենէն աւելի տպաւորուած եմ այն պահերէն, երբ Գարեգին Վեհափառ յաճախ կ՚ուզէր, որ իր մօտ ըլլամ հոգեւորական եւ աշխարհական բարձրաստիճան անձնաւորութիւններու այցելութեան ատեն, որպէսզի երիտասարդ տարիքէս արծարծուած հարցերուն մօտէն ծանօթանամ։ Ինչպիսի՞ն է Լիբանանի հայ համայնքը, հաւատո՞վ են մօտենում եկեղեցուն։

Ընդհանրապէս եկեղեցու դերը համայնքում, ի՞նչ խնդիրներ կան եւ որո՞նք էք դուք համարում լուծելի եւ ինչի՞ց էք սկսելու։

-Լիբանանի հայ համայնքը հայ սփիւռքի բաբախուն սիրտն է։ Մանաւանդ այս վերջին տարիներուն, երբ դժբախտաբար Սուրիոյ մեր համայնքը ծանր հարուած կրեց, հայ հոգեւորական եւ աշխարհական մարդուժի պատրաստութեան ծանր բեռը կը ծանրանայ Լիբանանի հայութեան ուսերուն։ Այս ծանր բեռան առիւծի բաժինը կ՚իյնայ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան վրայ, որ Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետի հովանաւորութեամբ, ամենայն պատասխանատուութեամբ եւ բծախնդրութեամբ կը դիմագրաւէ այս նուիրական մարտահրաւէրը։ Լիբանանի մէջ մենք կը հանդիսանանք երկրի եօթը մեծ համայնքներէն մին եւ այս իմաստով ունինք մեծ առանձնաշնորհումներ եւ պարտաւորութիւններ։ Լիբանանի Ազգային Առաջնորդարանը հայ համայնքին վերաբերեալ բոլոր հարցերով –հոգեւոր, ազգային, կրթական, ընկերային, ընտանեկան, յարաբերական, հասարակական եւ այլն կը զբաղի. ան մեր համայնքին հոգեւոր-ազգային կեդրոնն է՝ յաչս պետութեան եւ Լիբանանի իսլամ եւ քրիստոնեայ միւս համայնքներուն, որոնք միասնաբար լիբանանեան համակեցութիւնը կարելի կը դարձնեն։ Հայ եկեղեցի, դպրոց եւ ակումբ կողք-կողքի կը գտնուին եւ սերտ մտերմութեամբ կը գործեն. մէկը միւսը կ՚ամբողջացնէ եւ երեքը միասին հայապահպանութեան նո՛յն սրբազան առաքելութեան լծուած են։ Այս դիտանկիւնէն, Հայ Եկեղեցւոյ դերակատարութիւնը համապարփակ առաջնորդութիւն կատարելն ու անսակարկ ծառայութեամբ մեր ժողովուրդի զաւակներուն բոլոր սպասումներուն գոհացում տալն է։ Անշուշտ, Լիբանանի մէջ հայութեան ամենէն մեծ թիւը կը կազմէ Հայ Առաքելական համայնքը, որուն կողքին կը գործեն Հայ Կաթողիկէ եւ Հայ Աւետարանական համայնքները, իւրաքանչիւրը մասնաւորաբար իր համայնքի զաւակներուն կարիքներուն հասնելով եւ իրարու հետ ներդաշնակ կշռոյթով։ Առօրեան այնքա՜ն կը խճողուի, որ մասնայատուկ հարցերու ընդգծումը անհրաժեշտ չեմ նկատեր։ Կը բաւականանամ ըսելով, որ ամբողջ օրը մեր ժողովուրդի զաւակներուն բազմաթիւ պէտքերուն գոհացում տալով կը լեցուի, որպէսզի ի հեճուկս մեր աշխարհագրական շրջանին մէջ տիրող քաղաքական ու տնտեսական տագնապին՝ հայ քրիստոնեայի մեր երթը հաստատ քայլերով կատարենք։

Լիբանանն այն երկիրն է, որտեղ հայերի կուսակցական պատկանելիութիւնը շատ սուր է. Երեւանում անգամ տեղեակ են, որ տարբեր կուսակցութիւնների պատկանող մարդիկ չեն ցանկանում իրենց զաւակներին միմեանց հետ ամուսնացնել։ Այդպէ՞ս է, թէ չափազանցում են։

-Անշուշտ չափազանցուած է այս հաստատումը։ Լիբանանի մէջ կը գործեն աւանդական երեք հայ կուսակցութիւնները եւ մեծաթիւ հայկական հասարակական միութիւններ։ Ընդհանրապէս իւրաքանչիւր հայորդի իր մասնակցութիւնը կը բերէ իր նախասիրած կառոյցին եւ այսպիսով իր ընկերութիւն կ՚ընէ իր ազգակիներուն հետ։ Մեր հաւաքական կեանքը խաղաղ է, հիմնական մարզերուն մէջ գործակցութիւն կը տիրէ բոլորիս միջեւ եւ ամուսնութեամբ ու բարեկամական կապերով հայ անհատներ տարբեր կազմակերպութիւններու պատկանելով հանդերձ՝ միշտ իրարու հետ են։

Հայաստանում շատ քննադատեցին, օրինակ Թուրքիայի նախագահի հետ Պոլսոյ պատրիարքի հանդիպումը. ի՞նչ էք կարծում, Դուք էլ հեռու էք մայր հայրենիքից. նման հանդիպումներն օրինաչափ են, երբ օտար երկրում են ապրում։

-Կ՚երեւի դուք կ՚ակնարկէք Կոստանդնուպոլսոյ Պատրիարքական Ընդհանուր Փոխանորդ Սրբազանին Անգարա տուած վերջին այցելութեան։ Սփիւռքի տարածքին, իւրաքանչիւր հայ համայնք աշխարհա-քաղաքական տարբեր պայմաններու մէջ կը գործէ։ Տուեալ երկրի մը մէջ մեր ունեցած իրաւական ճանաչողութեան համաձայն, եկեղեցին եւս զանազան մակարդակներու վրայ յարաբերութիւններ կը վարէ պետական կառոյցներուն հետ։ Կարեւոր սկզբունք է այս շփումներու ընթացքին մեր համազգային շահերու հետապնդումին մէջ ըլլալ հետեւողական, եւ զանոնք սակարկութեան առարկայ չդարձնել։ Ձեր հայեացքն ու գնահատականը թաւշեայ յեղափոխութեանը եւ նոր Հայաստանին. ի՞նչ ակնկալիքներ ունէք. յատկապէս հետաքրքիր է Արցախի խնդրին Ձեր վերաբերմունքը, քանի որ տեղեակ ենք, որ իւրայատուկ էք մօտենում Արցախին։

Այս իշխանութիւնն ի վիճակի՞ է դրական փոփոխութիւն մտցնելու Արցախի խնդրի լուծման հարցում։

-Վերանորոգութիւնը անհրաժեշտութիւն է մարդ անհատին եւ մարդկային հաւաքականութիւններուն համար, որպէսզի ճահճացումի չմատնուինք։ Թաւշեայ յեղափոխութեամբ Հայաստանի մէջ յոյսի եւ լաւատեսութեան նոր ու դրական մթնոլորտ մը կը տիրէ այսօր, որ մեզ՝ սփիւռքահայերս եւս կը խանդավառէ։ Իւրաքանչիւր մարդկային ընկերութիւն, եւ այս պարագային մեր հայրենիքը, արդարութեան վրայ հիմնուած իրաւակարգով կրնայ բարգաւաճիլ։ Մեր բոլոր դժուարութիւնները կը յաղթահարուին, երբ արդար օրէնքը գործէ բոլորիս համար։ Այս խոստումով գործող Հայաստանի Հանրապետութեան ներկայ պետութիւնը երկար ճամբայ ունի հարթելիք, եւ այս ճանապարհին վրայ կը գտնուի նաեւ Արցախի խնդրին բարւոք լուծումը։ Ժամանակը ցոյց պիտի տայ, թէ մեր պետութեան դիմագրաւած հարցերը –ներառեալ Արցախը– ինչպէս բարւոք պիտի լուծուին մեր հայրենի ժողովուրդին բարօրութեան համար, եւ Հայաստան-Սփիւռք կապերը առաւել պիտի սերտացնեն։ Արցախը առաջնահերթութիւն է պատմական, իրաւական եւ գոյութենական պատճառներով, եւ սփիւռքահայերս թէ՛ Հայաստանին, թէ՛ Արցախին եւ թէ՛ բոլոր համահայկական մտահոգութիւններուն պարագային ըսելիք եւ ընելիք ունինք։ Այդպէս եղաւ անցեալին եւ այդպէս պիտի շարունակէ մնալ այսօր եւ վաղը՝ ի շահ մեր համազգային շահերուն։ Այս հանգրուանին, փայլուն ներկայի եւ ապագայի ակնկալութեամբ լեցուած, ամբողջական յաջողութիւն կը մաղթենք մեր հայրենի պետականութեան եւ յանուն լիբանանահայութեան ու անձնապէս կը խոստանանք մեր անվերապահ աջակցութիւնը բերել Հայաստանի ու Արցախի հայրենակերտումի սուրբ գործին։

Յեղափոխութեան էյֆորիան չշրջանցեց նաեւ Ս. Էջմիածինը. Այս մէկը լայն արձագանգ գտաւ ամէն տեղ եւ դրական ու ժխտական կարծիքներ ձեւաւորուեցան։Ի՞նչ էր սա եւ նման իրավիճակներն ինչքանո՞վ են վնասում եկեղեցուն։

-Ես այս բոլորը աւելի լայն շրջագիծի մէջ կը փափաքիմ վերլուծել։ Եկեղեցին ընդհանրապէս եւ այս պարագային Հայ Եկեղեցին իր նուիրապետական ողջ կառոյցով, իր երկու Հայրապետական Ս. Աթոռներով, իր հոգեւորական եւ աշխարհական հաւատացեալներով կարիքը ունի մշտանորոգութեան։ Ս. Ներսէս Շնորհալի Հայրապետ մեզի կը յիշեցնէ այս հրամայականը, երբ Աստուծոյ դիմելով կը խնդրէ.

- «Հնութիւնները նորոգող, զիս եւս նորոգէ՛ եւ նորոգեալ զարդարէ»։ Եթէ աշխարհիկ եզրով որպէս «յեղափոխութիւն» կը բնորոշենք քաղաքացիական փոփոխութիւնը, եկեղեցաբանականօրէն այդ կրնանք կոչել «բարեկարգութիւն», «բարեփոխութիւն», «վերանորոգութիւն»։ Հայ Եկեղեցին հայ ժողովուրդին եկեղեցին է, ուր սահմանադրական ոգիով եւ կանոնագրային համակարգով օրէնսդիր եւ գործադիր մակարդակներու վրայ հոգեւորականներու ու աշխարհականներու սերտ գործակցութեամբ քրիստոնէական հաւատքը հայօրէն կ՚ապրինք ամէն տեղ։ Հայ Եկեղեցին բնաւ յաւակնութիւնը չէ ունեցած կատարեալ գործարանաւորութիւն մը ըլլալու, սակայն միշտ կը ձգտի կատարելութեան, որովետեւ Աստուծոյ կատարելութեան ցոլքն է ան։ Վերջին աւելի քան 15 տարիներուն, Գարեգին Բ. եւ Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետներու կողմէ նշանակուած Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան հոգեւորական եւ աշխարհական ներկայացուցիչները յաճախակի ժողովներով ու այլ առիթներով քով-քովի եկան Ս. Էջմիածնի եւ Անթիլիասի մէջ եւ նոր մօտեցումներով սկսան քննարկել «Հայ Եկեղեցւոյ վերանորոգութիւնը» թեման։ Այս գործընթացին կը պարտինք Հայ Եկեղեցւոյ երկու Կաթողիկոսներու օրհնութեամբ եւ նախագահութեամբ ու բոլոր եպիսկոպոսներու մասնակցութեամբ գումարուած երկու եպիսկոպոսական ժողովները, ուր կեդրոնական տեղ գրաւեց 1915-ի Հայկական Ցեղասպանութեան զոհ գացած մեր նահատակներուն սրբադասումը։ Հայ Եկեղեցւոյ վերանորոգութեան մարտահրաւէրը մեր բոլորին հիմնական մտահոգութիւնն է եւ նախաձեռնուած քայլերը պիտի շարունակուին, որովհետեւ մեր դիմաց գտնուող հարցերը դարերէ ի վեր կուտակուած են եւ բարւոք լուծման կը կարօտին։

Վերադառնանք Լիբանան։ Կա՞ն արդեօք այդտեղ աղանդաւոր հայեր. ի՞նչ գործուն միջոցներ էք ձեռնարկում աղանդաւորութեան դէմ պայքարում։

-Լիբանանը վաղուց որպէս բաց դաշտ յատկանշուած է Միջին Արեւելքի մէջ։ Պաշտօնապէս գրանցուած համայնքներու կողքին զանազան գաղափարախօսութիւններ ունեցող կրօնական եւ աշխարհիկ խմբաւորումներ լիբանանեան հանդուրժողականութիւնը շահագործելով յաճախ կը բարդացնեն Լիբանանի փխրուն համակեցութիւնը։ Այս պարունակին մէջ կը մտնեն նաեւ աղանդները, որոնք դժբախտաբար հայորդիներ եւս կը ներառեն իրենց մէջ։ Աղանդներուն դէմ պայքարելու ամենէն ազդու եղանակը մեր հոգեւոր-ազգային առաքելութիւնը պատասխանատուութեամբ եւ ազդուութեամբ կատարելն է։ Աղանդները կրնան գործել միայն, երբ մենք մեր ծառայութեան մէջ բացթողումներ արձանագրենք։ Մենք, յատկապէս ծխական մակարդակի վրայ, ամէն ջանք ի գործ դրած ենք եւ աւելի՛ն պիտի կատարենք մեր ազգի զաւակները զգուշացնելու համար աղանդաւորական թակարդներէն, որպէսզի Հայ Եկեղեցւոյ ուղղափառ հաւատքը գործով թարգմանուի մեր ընտանիքներուն, դպրոցներուն եւ բոլոր հասարակական կառոյցներուն մէջ։

Կարդացեք նաԵՎ

0 Մեկնաբանություններ

    Մեկնաբանություններ չկան

Թողեք Ձեր մեկնաբանությունը

Օրվա լրահոս
Ամբողջ լրահոսը
    Ամենադիտվածները